231 و من خطبة له عليه السّلام خطبها بذي قار و هو متوجّه إلى البصرة ، ذكرها الواقدي في كتاب « الجمل » : از خطبه‌هاى امام عليه السّلام است كه در « ذىقار » « 1 » هنگام حركت به سوى بصره ايراد فرمود . « واقدى » « 2 » اين خطبه را در كتاب الجمل آورده است . « 3 » خطبه در يك نگاه آغاز خطبه به خوبى نشان مىدهد كه آنچه در بالا آمد بخشى از خطبهء مشروح‌ترى بوده است كه امام عليه السّلام در سرزمين ذىقار ايراد فرمود و بعيد به نظر نمىرسد كه اين خطبه دنبالهء خطبهء 104 باشد كه آن هم به نظر مىرسد ادامهء

--> ( 1 ) . « ذىقار » نام محلّى است در نزديكى بصره كه جنگ اعراب و ايران پيش از اسلام در همانجا اتفاق افتاد . ( 2 ) . محمّد بن عمر واقدى از مفسّران و مورّخان قرن دوم هجرى و متوفاى سال 207 هجرى است . ( 3 ) . سند خطبه : با اينكه مرحوم سيّد رضى اين خطبه را از كتاب جمل واقدى نقل كرده است صاحب مصادر نهج البلاغه اضافه مىكند كه ابن عبد ربّه مالكى در كتاب عقد الفريد و مرحوم مفيد در كتاب ارشاد نيز اين خطبه را قبل از سيّد رضى نقل كرده‌اند . ابن ابى الحديد نيز اين خطبه را به طور مشروح‌ترى در جاى ديگرى ( ج 1 ، ص 309 ، ذيل خطبهء 22 ) آورده است . ( مصادر نهج البلاغه ، ج 3 ، ص 176 ) .